Одоб – Ислом динининг самараси

Ислом дини инсонларнинг фақат эътиқод, балки юксак ахлоқ ва гўзал хулқ-атворга чорлайди. Бу динимизнинг асосий мақсади бўлибгина қолмайди ва яна фақат диний ибодатлар билан чекланмай, балки инсонларни одобли, мурувватли ва инсониятга фойдали шахслар сифатида тарбиялашдир. Одоб – Ислом динининг асосий самараларидан бири бўлиб, у инсон ҳаётининг барча жабҳаларига тааллуқлидир.

Одоб нима?  Одоб – инсоннинг хулқ-атвори, гўзал муомаласи ва яхши хулқи бўлиб, у шахснинг ички фазилатларини акс эттиради. Одобли инсонлар ўзларининг мулойимлиги, самимийлиги ва фойдали хулқи билан жамиятда ўрнак бўлади. Ислом дини одоб-ахлоққа катта урғу бериб, унинг иймоннинг бир қисми деб қарайди. Пайғамбаримиз Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи васаллам) шундай деганлар: «Мен гўзал хулқларни комил қилиш учун юборилганман» (Имом Молик ривояти).

Ислом таълимотида одоб турли хил шаклларда намоён бўлади:

  1. Аллоҳга нисбатан одоб. Банда Аллоҳга бўлган иймонини мустаҳкам қилиб, Унга шукур қилиш ва итоат қилиш орқали ўз одобини намоён этади. Намоз ўқиш, рўза тутиш ва дуо қилиш Аллоҳга бўлган энг яхши одоб кўринишидир.
  2. Ота-онага ҳурмат. Исломда ота-онага одобли бўлиш ката аҳамиятга эга. Қуръони Каримда:

«Ота-онангизга «уфф» ҳам деманг, уларни танбеҳ ҳам қилманг. Уларга ҳурмат ва меҳрибонлик билан сўзланг» (Исро, 23-оят).

  1. Кишиларга нисбатан одоб. Ислом ҳар бир инсонга нисбатан ҳурматли ва одобли бўлишни буюради. Сўзда юксак маданиятга амал қилиш, ёмон гап-сўздан ўзини тийиш, кўмакка муҳтож кишиларга ёрдам бериш асосий одоблардан биридир.
  2. Меҳмондўстлик ва қўшничилик одоби.Қўшниларбиланяхшимуносабатдабўлиш, меҳмонгахизматкўрсатиш – Исломдагимуҳимхулқ-атворлардан. Пайғамбаримиз (соллаллоҳуалайҳивасаллам):»КимкиАллоҳгаваохираткунигаишонса, қўшнисигаозорбермасин» деганлар (ИмомБухорийривояти).
  3. Жамиятдаги одоб. Жамоат жойларида ўзини тутиш, йўл қоидаларига амал қилиш, бошқаларнинг ҳуқуқларига ҳурмат билан ёндашиш – буларнинг барчаси мусулмоннинг юксак одобини кўрсатади.

Одобнинг аҳамияти. Одоб инсонни маънавий юксакликка олиб боради. Ахлоқли шахслар жамиятда тинчлик ва тотувлик муҳитини яратади. Исломда одоб иймондан ажралмасдир. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) шундай деганлар: «Мўминларнинг имон жиҳатидан энг комил бўлгани – уларнинг хулқи гўзал бўлганидир» (Термизий ривояти).

Одоб Ислом динининг энг муҳим самараларидан биридир. Одобли инсон нафақат диний ибодатларда, балки кундалик ҳаётида ҳам гўзал хулқи билан ажралиб туради. Бу нафақат шахсий камолот, балки жамиятнинг мустаҳкамлиги учун ҳам муҳим ўрин тутади.

Хулоса ўрни шуни таькидлаш лозимки, хозирги кунимизда одобга риоя қилишга эьтиборимиз сусайгани сабабли турли хил кунгилхираликлар қулоғимизга чалинмоқда.

Хусусан ёшларни оилавий келишмовчилигидан тортиб, ёт ғояларга кириб кетишларининг барчаси одобдан узоқлашганликларидан келиб чиқмоқда, десак айни хақиқатни айтган  бўламиз.

Шундай экан, ҳар бир мусулмон ўз ҳаётида одобни устувор қўйиши ва уни жорий қилишга ҳаракат қилиши зарур. Аллоҳ таоло барчамизни одобли, яқинларимизга қолаверса бутун жамиятимизга фойдали ва ахлоқли кишилардан қилсин.

Қ.Машарипов
Урганч шаҳар “Мискин бобо” масжиди имом-хатиби

Leave a Reply

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *