Вақт — инсон ҳаётидаги энг қимматли неъматлардан биридир. Уни тўплаб бўлмайди, орқага қайтариб ҳам бўлмайди. Вақтнинг ҳар бир лаҳзаси инсон учун имкониятдир. Шу сабабли вақтдан унумли ва баракали фойдаланиш инсонни муваффақиятга етаклайдиган энг муҳим омиллардан бири ҳисобланади. Баракали вақт деганда фақат кўп иш қилиш эмас, балки ҳар бир дақиқани мазмунли ва фойдали ўтказиш тушунилади. Инсон кўп нарсани йўқотиши мумкин, аммо вақт йўқотилса, унинг ўрни ҳеч қачон тўлдирилмайди. Ёшликда вақтнинг қадри унчалик сезилмайди, аммо йиллар ўтиб, ортга назар ташлаганда, йўқотилган дақиқалар учун афсусланилади. Шунинг учун инсон ёшлигиданоқ вақтни қадрлашни, уни тўғри режалаштиришни ўрганиши зарур. Вақт инсонга тенг тақсимланган неъматдир. Барча инсонларга бир суткада 24 соат берилган. Фарқ эса ана шу вақтдан ким қандай фойдалана олишида намоён бўлади. Кимдир бу вақтда билим олади, ўзини ривожлантиради, кимдир эса уни бекорга сарфлайди.
Баракали вақт — бу инсонга нафақат моддий, балки маънавий фойда ҳам келтирадиган вақтдир. Баракали ўтган кун инсонга хотиржамлик, қониқиш ва руҳий енгиллик бахш этади. Бундай вақт давомида қилинган ишлар кичик бўлса ҳам, натижаси катта бўлади. Вақтнинг баракали бўлиши учун инсонда мақсад бўлиши шарт. Мақсадсиз ўтган вақт бесамар бўлади. Аниқ режа ва мақсад эса вақтни тартибга солади, унинг қадрини оширади. Вақтни баракали қилиш учун, аввало, кунлик режа тузиш муҳим. Режали инсон ўз олдига қўйган вазифаларни аниқ билади ва уларни навбатма-навбат бажаради. Бу эса чалғишлардан сақлайди ва вақтни тежайди. Иккинчидан, устуворликни белгилаш зарур. Ҳар бир иш муҳим эмас. Энг зарур ва фойдали ишларга аввал эътибор қаратиш вақтни самарали сарфлашга ёрдам беради. Учинчидан, вақтни бекорга сарфлайдиган омиллардан узоқлашиш керак. Ортиқча телефон ишлатиш, мақсадсиз интернет саёҳатлари, бекорчи суҳбатлар инсон вақтининг энг катта душманларидир.
Илм олишда вақтнинг баракали бўлиши айниқса муҳим. Кам, лекин мунтазам ўқиш кўп, лекин бетартиб ўқишдан самаралироқдир. Меҳнатда ҳам худди шундай: сидқидилдан, ҳалол қилинган меҳнат баракали бўлади ва ўз самарасини албатта кўрсатади. Вақтни илм ва касб ўрганишга сарфлаган инсон келажагини мустаҳкамлайди. Бундай инсон ўз вақтига хўжайин бўлади, ҳаётини бошқара олади. Вақт баракаси кўп жиҳатдан инсоннинг нияти ва маънавиятига боғлиқ. Яхши ният, ҳалол меҳнат ва шукр қилиш вақтни баракали қилади. Агар инсон ҳар бир ишни ихлос билан бажарса, кам вақт ичида ҳам катта натижаларга эришади. Баракали вақт инсонни шошқалоқликдан, безовталикдан асрайди. У қалбга хотиржамлик, ҳаётга ишонч олиб киради. Баракали вақт — муваффақиятнинг энг муҳим калитидир. Вақтини қадрлаган, уни режа билан, фойдали ишларга сарфлаган инсон албатта ўз мақсадига етади. Ҳар бир дақиқа неъмат эканини англаб, уни яхшиликка сарфлаш ҳар биримиз учун муҳим вазифадир.
Вақтни тўғри бошқара олган инсон ўз ҳаётини ҳам тўғри бошқара олади. Бундай инсон кун давомида нимани қачон ва қандай бажаришини олдиндан белгилаб олади. Натижада у кам чарчайди, кам асабийлашади ва ўз олдига қўйган мақсадларига ишонч билан яқинлашади. Вақтни режалаштириш инсонга нафақат самарадорлик, балки хотиржамлик ҳам олиб келади. Вақтни бошқаришда энг муҳим жиҳат — интизомдир. Интизом бўлмаган жойда вақт исроф бўлади. Интизом эса инсонни масъулиятли қилади, ҳар бир дақиқани қадрлашга ўргатади. Шу орқали инсон ўз ҳаётини тартибга солади. Бугун баракали ўтган ҳар бир кун эртанги кун учун мустаҳкам пойдевор ҳисобланади. Ёшликда билим олишга, ўз устида ишлашга, яхши одатларни шакллантиришга сарфланган вақт келажакда катта самара беради. Вақтни бекорга ўтказиш эса инсонни орқага тортади.
Шунинг учун ҳар бир инсон ўз вақтига танқидий назар билан қараб, унинг ҳисобини олиб бориши зарур. Қайси ишлар фойда беряпти, қайси ишлар эса фақат вақтни оляпти — шуни англаб етиш баракали ҳаётга олиб боради.
О.Бекчонова
Янгиариқ туман бош имом-хатибининг хотин-қизлар масалалар бўйича ўринбосари