Фарзанднинг ота-она олдидаги бурчлари

Инсон ҳаётида энг муқаддас, энг улуғ ва энг ҳурматли инсонлар — бу ота-она ҳисобланади. Улар фарзандни дунёга келтириб, уни тарбиялаб, ҳаёт йўлига бошлаб қўяди. Шу боисдан ҳам ҳар бир фарзанднинг ота-онаси олдидаги бурчлари беқиёс ва масъулиятлидир. Бу бурчлар нафақат ахлоқий, балки диний ва ижтимоий жиҳатдан ҳам жуда муҳим аҳамиятга эга.
Аввало, фарзанднинг энг катта бурчи — ота-онасини ҳурмат қилишдир. Ҳурмат бу фақат сўз билан эмас, балки амал билан ҳам намоён бўлади. Фарзанд ота-онасига нисбатан мулойим, одобли ва эҳтиромли бўлиши керак. Улар билан гаплашганда овозини баланд кўтармаслиги, қаттиқ сўз айтмаслиги лозим. Чунки ота-онага қаттиқ гапириш, уларни хафа қилиш инсон учун катта гуноҳ ҳисобланади. Ота-она фарзанд учун қанчалик меҳр ва муҳаббат кўрсатса, фарзанд ҳам шунчалик уларга эҳтиром кўрсатиши зарур.
Иккинчидан, фарзанднинг бурчи — ота-онага хизмат қилишдир. Бу хизмат нафақат моддий, балки маънавий ёрдамни ҳам ўз ичига олади. Ёшлик даврида ота-она фарзандга ғамхўрлик қилади, уни боқади, тарбиялайди. Вақт ўтиб, ота-она кексаётганда эса фарзанд уларга қараш, уларнинг эҳтиёжларини таъминлаш масъулиятини ўз зиммасига олиши керак. Бу — ҳаётнинг табиий қонунидир. Ота-онага хизмат қилиш фарзанд учун нафақат бурч, балки савобли иш ҳам ҳисобланади.
Учинчидан, фарзанд ота-онасининг дуосини олишга ҳаракат қилиши керак. Ота-она розилиги — Аллоҳ розилигининг калити, деб айтилади. Агар ота-она фарзанддан рози бўлса, унинг ишларига барака киради, ҳаётида муваффақиятлар кўпаяди. Шунинг учун фарзанд доимо ота-онасини рози қилишга интилиши лозим. Уларга ёқмайдиган ишлардан тийилиши, уларнинг маслаҳатларига қулоқ тутиши муҳим.
Тўртинчидан, фарзанд ота-онасининг гапларини эшитиш ва уларга итоат қилишга ҳаракат қилиши керак. Албатта, бу итоат ақл доирасида бўлиши лозим. Агар ота-она фарзандга яхши ва тўғри йўл кўрсатса, уни бажариш фарзанд учун фойдалидир. Чунки ота-она ҳаёт тажрибасига эга, улар фарзанднинг келажагини ўйлаб маслаҳат беради. Шунинг учун фарзанд уларнинг маслаҳатларини қадрлаши ва улардан фойда олиши керак.
Бешинчидан, фарзанд ота-онасини ҳеч қачон унутмаслиги керак. Ҳатто узоқда яшаса ҳам, улардан хабар олиб туриши, ҳол-аҳвол сўраши, ёрдамга муҳтож бўлса, дарҳол ёрдам беришга тайёр бўлиши лозим. Бугунги замонда технологиялар ривожлангани сабабли, ҳатто масофадан туриб ҳам ота-она билан доимий алоқа қилиш имконияти мавжуд. Бу эса фарзанднинг ўз бурчини бажаришини осонлаштиради.
Олтинчидан, фарзанд ота-онасини ҳимоя қилиши ва уларни ҳеч кимдан камситмаслиги керак. Агар кимдир ота-онага нисбатан ҳурматсизлик қилса, фарзанд бунга бефарқ бўлмаслиги лозим. Лекин буни одоб билан, ақл билан ҳал қилиш керак. Чунки ота-она шаъни фарзанд учун энг азиз нарсалардан бири ҳисобланади.
Еттинчидан, фарзанд ота-онаси учун дуо қилиб туриши керак. Агар улар ҳаёт бўлса, соғлик ва узоқ умр тилаш, агар вафот этган бўлса, уларнинг руҳлари учун дуо қилиш фарзанднинг муҳим бурчларидан бири ҳисобланади. Бу орқали фарзанд ўзининг меҳр-оқибатини ва садоқатини намоён этади.
Саккизинчидан, фарзанд ўзининг яхши хулқи ва одоби билан ота-онасини хурсанд қилиши керак. Ота-она учун фарзанднинг тарбияли, билимли ва яхши инсон бўлиб етишиши энг катта бахтдир. Шунинг учун фарзанд ўзини доимо яхши томонга ўзгартиришга ҳаракат қилиши, ёмон одатлардан узоқ бўлиши лозим. Бу нафақат унинг ўзига, балки ота-онасига ҳам шараф келтиради.
Тўққизинчидан, фарзанд ота-онасининг меҳнатини қадрлаши керак. Улар фарзанд учун қанча меҳнат қилганини, қанча қийинчиликларни бошидан ўтказганини унутмаслик зарур. Буни англаган фарзанд ҳеч қачон ота-онасини ранжитмайди, уларни қадрлайди ва ҳурмат қилади.
Ўнинчидан, фарзанд ота-онасининг орзу-истакларини инобатга олиши керак. Албатта, ҳар бир инсоннинг ўз ҳаёти бор, лекин имконият доирасида ота-онасининг хоҳишларини бажариш, уларни хурсанд қилиш фарзанд учун катта савоб ва фазилатдир.

 

У.Машарипов

Қўшкўпир тумани «Хазрати эшон бобо» масжиди имом-хатиби

Leave a Reply

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *