СОХТА ДАЪВАТЛАРГА РАДДИЯ.

Чет элда туриб Ислом динининг муқаддас тушунчалари бўлмиш, «Ҳижрат», «Жиҳод» каби ибораларни ўз ўрнидан бошқа ўринларда қўллаб,  Қуръони Каримдаги оятларни бузиб, нотўғри талқин қилиб келаётган, чет элдаги ўзбекзабон «даъватчилар»нинг даъволарига муносабат билдирадиган бўлсак, аввало ушбу даъватлар оқибати нималарга олиб келганини Яқин Шарқ давлатлари мисолида олиб кўришимиз мумкин.

     Қисқа муддат ичида Сурия, Ироқ, Миср каби давлатларда минглаган тинч аҳоли нобуд бўлди. Масжидлар, мадрасалар барбод қилинди, дунёга донғи кетган, Ислом умматининг кўзга кўринган алломалари, пайғамбаримизнинг муносиб ворислари шаҳид қилинди. Маҳаллий аҳолининг кўп қисми бомбалар оостида қолиб ҳалок бўлган бўлишса,  қанчалари очликдан нобуд бўлишди, қанчалари ўз юртини ташлаб бошқа диёрларга ҳижрат қилишга мажбур бўлишди. Энг аянчлиси шуки, кемаларда кўзлаган манзилларига етишмай қанча инсон нобуд бўлди.

  Энди савол туғилади:  улар ҳам мусулмон эдиларку, нимага ўз юртларида ҳалок бўлишди. Ёки нимага юртларидан ҳайдаб чиқарилдилар?

Уларни бу аҳволга солганлар ҳам ўз диндошлари бўлмиш ҳижратни, жиҳодни даъво қилганлар эмасми?

  Ўз уйида  тинчгина ўтирган мусулмонларни устига уруш очишга наҳот жиҳод дейилади? Ота фарзандаридан, фарзандлар ота онасидан айрилиб қолиш даражасида, содир қилинган қотилликларда уларнинг айби нима эди? Агар баъзи араб давлатларига ҳижрат қилиш зарур бўлса, нега ўша давлатлар аҳолиси ўзлари бошқа юртларга ҳижрат қилишмоқда.

       Дунёда шунча уламолар туриб, Қуръон ва ҳадисдан фатво бериб, мусулмонларни ҳижрат ва жиҳод амалиётларига тарғиб қилиш вазифаси наҳотки, ўз юртида ўрни бўлмаган,  тайинли устоз кўрмаган, ҳаётий тажрибаси йўқ чаласаводларга қолса?

      Бошқалар яшайдиган диёрларга бостириб кирганларга қавндай даъво билан кирган бўлишига қарамай босқинчи дейилади.

Жиҳод сўзининг мазмун-моҳияти. Жиҳоднинг луғатдаги хусусиятидан келиб чиққан ҳолда қатор турларга ажратилган. Ислом динига сўз билан даъват қилиш ёки фарзандни ота-онаси хизматида бўлиши ҳам жиҳод ҳисоблангани боис, унинг кенг маънода қўлланиши аён бўлади.

Умумий ҳолда жиҳод нафс, шайтон ва босқинчиликка қарши курашиш каби турларга ажратилган.

Пайғамбар алайҳиссалом Макка даврида мушриклар томонидан содир бўлган қийинчиликларга барча саҳобаларни сабр қилишга чорлаб, уруш қилишдан қайтарганлар. Қуръон илмлари билан шуғулланган уламоларнинг таъкидлашларича, 70 дан ортиқ ояти-каримада мусулмонлар кофирларга қарши жиҳоддан қайтарилган. Ҳатто, ҳимоя учун ҳам кофирларга қарши жанг қилишга рухсат берилмаган.

Макка даврида Пайғамбар алайҳиссалом Аллоҳ таолонинг Наҳл сураси 125-оятидаги: “(Эй Муҳаммад), Парвардигорингиз йўли – динига донолик, ҳикмат ва чиройли панд-насиҳат билан даъват қилинг! Улар билан энг гўзал йўлда мужодала-мунозара қилинг!”, – деган кўрсатмаси асосида фаолият олиб борган.

Мусулмонлар қатнашган жанглар фақатгина уруш ҳудудларида бўлиб, Пайғамбар алайҳиссаломнинг кўрсатмасига мувофиқ жангда қўлида қурол бўлган кимсалар билан урушилган, агар улар тўхтатишни хоҳлашса сўзсиз тўхтатилган. Шунингдек, жангни хоҳламаганларга тегилмаган, аёллар, болалар ва кекса ёшдагиларга ҳужум қилинмаган. Ўзаро аҳдлашган кимсаларга хабар бермасдан ёки тўсатдан ҳийла билан уруш очилмаган, душман томон олдин жанг бошламагунча, уларга уруш қилинмаган.

Пайғамбар алайҳиссалом мусулмон жамиятини барпо этиш ёки унга ҳудуд ҳозирлаш учун умуман жанг қилмаган. Ва ҳатто хос давлатни барпо этиш мақсадида мусулмонларни жамлаш учун ҳам амалга оширмаган. Агар “жиҳод” ислом давлатини қуриш учун ёки инсонларни динга киришга мажбурлаш учун жорий этилганида, Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам ўзи бу борада намуна бўлур эдилар. Бироқ Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам бундай йўл тутмаган. Аксинча, мусулмон жамияти тинч йўл билан табиий равишда юзага келган.

Ҳозирда турли гуруҳ ва тоифалар ўзлари илгари сураётган ғояга эришиш мақсадида “жиҳод” турларидан фойдаланишга уринмоқдалар. Улар баъзи мусулмонларнинг ислом аҳкомларини тўғри талқин этадиган илмий савияга эга эмаслигидан фойдаланиб, “жиҳод – муқаддас уруш”, деган тушунчаларни тарғиб қилиб, ноҳақ қон тўкилишга сабабчи бўлмоқдалар. Бунга дунёнинг турли чеккасида “жиҳод” ниқоби остида содир этилаётган қўпорувчилик ҳаракатлари мисол бўла олади.

Афсуски, ушбу тушунча такрор ва такрор ислом уламолари томонидан шарҳланиб, жиҳод бу – жанг қилиш эмаслиги, араб тилида урушни англатувчи “қитол” сўзи мавжудлиги таъкидланаётган бўлсада, баъзи шахслар онгида жиҳод қуролли кураш деган тушунча ҳамон ҳукмрон бўлиб турибди.

Ваҳоланки, “жиҳод”нинг асосий негизи ислом ва унинг асосларини инсонларга тўғри талқин этишдир. Бунга турли фиқҳ китобларининг жиҳод боби ҳужжат бўла олади. Мазкур асарларда инсонларни яхшиликка чорлаш ва ёмонликлардан қайтариш, ўзининг инсонийлик жиҳатлари билан бошқаларга намуна бўла олиш жиҳоднинг асосий мағзи эканлиги баён этилган. Имом Нававий ўзининг “Ал-манҳаж фий аввал китаб ал-жиҳад” китобида “жиҳод”нинг таърифи ва турлари баёнида “... яхши ишларга буюриш ва ёмон ишлардан қайтариш” марказий ўринда туришини баён қилган. Имом Дирдийр ўзининг “Ақроб ал-масалик” деган асари “жиҳод” бобини шариат илмларини тарқатиш, яхши ишларга буюриш ва ёмон ишлардан қайтариш вожиб эканини тушунтириш билан бошлаган. Ҳақиқатдан эътибор бериб ўрганиб кўрсак, ҳозирги кунимиздаги дин ниқоби остидаги ҳамма бузғунчи экстремистик оқимлар ва гуруҳларнинг аъзолари мазҳабсизликнинг натижасидир. Чунки, баъзан мазҳабга қарши бемазҳаблар қайсар ҳаққа унамайдиган, соф эътиқодли уламоларимизнинг насиҳати ва кўрсатмаларига рози бўлмайдиган мутаассиб бўлиб, охир-оқибат бузғунчи — террорчи оқимлар сафига кириб қолишмоқда.

Х.Адамбоев

Янгибозор тумани бош имом хатиби  

Leave a Reply

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *